पाटनमा भेट्टिएको लिच्छ्वीकालिन अभिलेख र सान्दर्भिक इतिहासका बाछिटा

पुस ७, ललितपुरराजेश बज्राचार्य पाटनको मंगलबजारस्थित भीमसेन मन्दिर अगाडी लिच्छवीकालिन ऐतिहासिक शिलापत्र भेटिएको छ । महानगरपालिकाले दरवार क्षेत्रको मूल बाटोमुनी चरणबद्ध रूपम ढल निकासको कार्य गर्नेक्रममा भिमसेन मन्दिर अगाडीको क्षेत्रमा पौष ५ गते करिब १० फिट मुनि उक्त शिलापत्र फेला पारिएको हो । फोटो श्रोत: शिवेश शर्मा, पाटन यस अघि २०७८ भाद्र २९ गते पनि मध्यकालिन शिलालेख भेट्टिएको पाईएको छ । दोश्रोपटक फेला परेको यस शिलालेख सो उत्खखन टोलीमा रहेका पुरातत्‍त्वविद प्रकाश दर्नालबाट प्राप्त सूचनाको आधार र अनुरोधमा लिपिबिज्ञ तथा विभागका पूर्व उपसचिव श्यामसुन्दर राजवंशीले प्रारम्भिक अध्ययन गरेका हुन ।…

क्यानभासमा सत्यमोहन बा, प्रदर्शनी २५ गतेसम्म चल्ने

मंसीर २०, ललितपुर माननीय उर्जा जलश्रोत तथा सिंचाई मन्त्री पम्फा भुषालको प्रमुख आतिथ्यतामा वांगमय शताब्दी पुरुष डा सत्यमोहन जोशी बा को एकल पेन्टिङ ” क्यानभासमा सत्यमोहन बा ” प्रदर्शनीको उदघाटन सम्पन्न गरिएको छ । सोमवार शताब्दी पुरुष सत्यमोहन जोशीको आवासमा स्थापित लोक साहित्य परिषद भवन परिसरमा योंग पिकासो संस्थाले पाटन संग्रहालयको विशेष सहयोग र विभिन्न संघसंस्थाको साथसमर्थनमा सो चित्रकला प्रदर्शनी आयोजना गरेका हुन । वांगमय शताब्दी पुरुषको जोशीज्युको समुपस्थितिमा प्रमुख अतिथि मन्त्री भुषालले निजी सम्पत्तिसमेत राष्ट्रिय महत्वको संग्रहालयमा परिणत गर्ने चाहना जस्तो महान कार्यमा समर्पित आदरणीय शताब्दी पुरुषको सपनामा साथ…

पाटनमा स्थापित भए २ लक्ष्मीनारायणको मूर्तिहरु

मंसीर १८, ललितपुर पाटन पटको टोलमा करीव ४० वर्षअघि लक्ष्मीनारायणको मूर्ति हराएपछि स्थानीयहरूले दुरुस्तै मूर्ति बनाएर प्राणप्रतिष्ठा गरी पूजा गर्दै आएका थिए । बिदेशको संग्रहालयबाट उक्त मूर्तिलाई फर्काएर बिधिवत रूपमा यथास्थानमा प्राणप्रतिस्थापन गरिएपछी अब सो मन्दिरमा लक्ष्मीनारायणका दुबै मूर्तिलाई पुजिने भएको छ । ३७ वर्षअघि पाटनको पटको टोलबाट चोरी भएर अमेरिकाको डल्लास म्युजियम अफ आर्टस् पुगेको लक्ष्मीनारायणको मूर्ति बिगत ६ महिनादेखि पाटन संग्रहालयमा रहँदै आएको थियो । उक्त मूर्तिलाई स्थानियकै जिम्मामा मूल मन्दिरमै स्थापना गर्दा संस्कृति सम्पदा जगेर्नाको महत्वबृद्धिसंगै संरक्षणको दायित्व स्थापित हुनेगरी औपचारिक रूपमै लगेको प्रमाण राख्न मूल चोकमा वडाका पदाधिकारीहरू, अभियन्ता…

पाटन संग्रहालयको रजत वर्ष प्रवेश – पूरा होला त शताब्दी पुरुषको पुरातात्विक बगैंचाको सपना ?

ने. सं. ११४२ कछलाथ्व एकादशी, सोमवाः । २०७८ कार्तिक २९ । नोभेम्वर १५, २०२१ललितपुर पाटन संग्रहालय ब्यवस्थापन समितिको २४औं बार्षिकोत्सवमा प्रमुख अतिथी वांगमय शताब्दी पुरुष एवं संस्कृतिविद डा. सत्यमोहन जोशीले संग्रहालय मातहतको भण्डा क्यबःलाई “Archeological Garden” (पुरातात्विक बगैंचा)का रुपमा स्थापित गर्ने आफ्नो सपना अझै अधुरो रहेको बताएका छन । यस अगाडि २१औं वार्षिकोत्सवको अवसरमा बताएका कुरा पुन:स्मरण गर्दै आफू पुरातत्व विभागको निर्देशक रहँदा यत्रतत्र क्षयीकरण हुँदै गएका र विभिन्न उत्खननबाट उपलब्ध प्राचीन मूर्ति, शिलालेख जस्ता सामग्रीहरुको संग्रहित हुने स्थानका रुपमा पाटन दरबार क्षेत्रभित्रको भण्डाः क्यबः (भण्डारखालको बगैंचा)को कल्पना गरेको दोहोर्याएका…

न्हुदँ पूर्वसन्ध्यामा १६ वडाब्यापी गायन र नृत्य प्रतिभा पुरस्कारबीच ललितरत्न सम्मान

ने.स.११४१ कौलागा आमाई, कार्तिक १५ ललितपुर महानगरपालिका १६ वडा कार्यक्षेत्र अन्तर्गत समेत पर्ने पाटन दरवार क्षेत्रको कार्तिक डबली नेपाल सम्वत ११४२ आगमनको पूर्वसन्ध्यामा संगीतमय भएर सजिएको थियो । जनकवि दुर्गालाल श्रेष्ठको “न्हुदँ म्हिग थें थौं न वैच्वन (नववर्ष हिजोझैँ आगमन….)” बोलको गीतमा वरिष्ठ संगीतकार गायकहरु अमरराज शर्मा, बदनराज शर्मा लगायतका सल्लहकार र वडा कलाकार समिति, १६ वडा गायन तथा नृत्य प्रतियोगितामा सहभागी नवकलाकारहरुसमेतको सामुहिक गानले लक्ष्मीपूजाको झिलमिल साँझ अनि नेपाल सम्बत ११४२को पूर्वसन्ध्या थप रमणीय बन्दै थियो । सोही कार्यक्रमबीच लोकप्रिय संगीत प्रवीण मोहनप्रसाद जोशीलाई “ललितरत्न” उपाधिले बिभुषित सम्मान प्रदान…

इलाननी पार्क स्वर्गको टुक्राझैं – उपमेयर सत्याल

कार्तिक १६, ललितपुर। ललितपुर महानगरपालिका– १६ वडाको सहयोगमा पुननिर्मित इलाननी पार्कको समुदघाटन कार्यक्रममा उपमेयर गीता सत्यालले सो पार्कलाई स्वर्गको टुक्रासंग तुलना गरेका छन । १६ वडा र इलाननी टोल सुधारको संयुक्त आयोजनामा ऐतिहासिक हिरण्यवर्ण महाविहार  ‘गोल्डेन टेम्पल’ पछाडितर्फ रहेको इलाननी चोकको पुरानो स्वरुपमा परिर्वतन गरिएको पुनर्निर्मित इलाननी पार्कको समुदघाटन ललितपुर महानगरपालिका प्रमुख चिरिबाबु महर्जन र उपप्रमुख गिता सत्यालले संयुक्त रूपमा गरेका हुन । उपमेयर गीता सत्यालले पार्क हेर्दा अग्रज पुस्ताहरुको संस्कृती र सम्पदा जिवन्त राख्ने खुला ठाउँ सहित बस्ती बिकास योजनाको स्मरण अनि प्रशंसा गर्नुभयो । उनले इलाननी पार्कको अवलोकन…

पाटनमा दशैं सुसम्पन्न, अर्थपूर्ण मायाको चिनो प्रदान

कार्तिक ३, ललितपुर पाटनमा लिच्छवीकालिन मूछें आगम घर सम्बन्धित मनमानेश्वरी भवानी जात्रा तथा खड्ग (पाय:) जात्रा यस वर्ष सफलतापूर्वक संचालनपछि परम्परा अनुसार कोजाग्रत पूर्णिमामा विशेष पूजापश्चात प्रसाद ग्रहण गराई सम्पन्न गरिएको छ । ललितपुर पाटन दरवारमा लिच्छविकालिन मनमानेश्वरी देवीलाई कौलाथ्व: त्रयोदशी सोमवारका दिन मूलचोकमा अवस्थित मू छें माजुको देवालयबाट शक्तिको प्रतिक तीन खडग मू छें आगंम घरमा ( “द्यो: थाहाँ बिज्याकेगु” ) भित्राईए पछि चतुर्दशी र पूर्णिमाका दिन ठेचोस्थित नवदुर्गा देवीको अन्तिम नाच सँगै यस वर्षको मोहनी नख: अर्थात दशैंको पनि समापन भएको हो । महालक्ष्मी मन्दिर प्रांगनमा सम्पन्न उक्त…

पाटनमा लिच्छवीकालिन मनमानेश्वरी देवी मूलचोकमा भित्राईयो – ७ दशकपछी तीन गुथियारले बोके शक्तिको प्रतिक तीन खडग

असोज २६, ललितपुर देशैभरी मोहनी नख:को शुरुवात तथा फुलपाती भित्रीदैं गर्दा ललितपुर पाटन दरवारमा लिच्छविकालिन मनमानेश्वरी देवीलाई कौलाथ्व: सप्तमी मंगलवारका दिन मू छें आगंम घरबाट मूलचोकमा अवस्थित मू छें माजुको देवालयमा शक्तिको प्रतिक तीन खडग ७ दशकपछी तीन गुथियारहरुले बोकेर भित्राईएको छ । स्थानिय भाषामा “द्यो: क्वहाँ बिज्याकेगु” भनी घटस्थापनादेखि साधना गरिएको उक्त देवीको प्रतिमा र पौराणिक तीन खडगसहित बिधिवत पूजाआजा सम्पन्न गरि ललितपुर महानगरपालिका प्रमुख चिरिबाबु महर्जन लगायतको समुपस्थितिमा बाजागाजासहित मूलचोकमा भित्राईएको हो । खडगसिद्धी र शक्ति साधनासंग सम्बन्धित यस मानमानेश्वरी देवी लिच्छवी राजा मनदेवको ईष्टदेवी रहेको मान्यता पाईन्छ…

गणेश बहादुर शाक्यको दुर्लभ दिव्य रथारोहण

२०७८ असोज २४ नेवा: संस्कृतिमा बुढाबुढी भएपछि जंको गर्ने चलन छ। आफ्नो परिवार, समाज र देशको लागि धेरै काम र अनुभव बटुलेका बृद्धबृद्धाहरुको उच्च मूल्यांकन स्वरूप सम्मान गर्ने र तीनको सुस्वास्थ्यको कामना गर्दै उनीहरूबाट आशिर्वाद थाप्ने चलनको रूप जंको अथवा ज्याजंको रहेको प्रतीत हुन्छ। साँस्कृतिक मान्यता अनुसार मनुष्य यति लामो आयु बाँचेपछि देवता सरह भएको मानिन्छ र त्यसै अवसरमा यो कार्यक्रम गरिन्छ। त्यसैले जंको गरिसकेका बुढाबुढीहरूले भनेको मान्ने कोसिस गरिन्छ। उनीहरूलाई चित्त दुख्ने काम गरिंदैन। बुढा भएसम्म बुढाको उमेर अनुसार साइत हेरेर दुबैको जंको गर्ने गरिन्छ । औसत जीवनकालभन्दा बढी…

ईतिहासविद जोशीको “कदम: अभिनव मेरा अनुभूति” लोकार्पण

भाद्र २२, २०७८, ललितपुर – राजेश बज्राचार्य, कृतन मंगल जोशी “कदम बाबा! मेरी अर्धाङ्गिणी प्रिया !…. यदि म आज मरें भने तिमिलाई कस्तो लाग्ला?……… दाईको कलम नै कदम हो, अनि कदम भन्नू नै दाईको आफ्नो कलम हो । यसरी कदम हुन कलम, कलम अनि कदम । (२०७८।२।१७।२)” २०७८ बैशाख १४ गते दिवंगत हुनुभएका धर्मपत्नी कदम केशरीज्युको स्मृतिमा  ईतिहासविद हरिराम जोशीज्युले समर्पित गर्नुभएको आत्मालापको अनुभूति हुन माथिका अंशहरु । २०१७ सालयता ६ दशकको यात्रापछिको बियोगलगत्तैपनि आफ्ना कलम-कृति अनि कर्मको निरन्तरतामा आफ्नो संगीनी कदमप्रतिको  प्रेमलाई जीवन्तता प्रदान गर्नुकासाथै तथ्य र तर्कका बेजोड…