‘Self’ or ‘Not-Self’?

Self or Not-self?

-Rajesh Bajracharya Principally Buddha talks about the four noble truth and rest could perhaps be taken as the explanation of the ultimate truth he is entitled for establishing – to rise to the awakened ‘not self’ in pure observation. Could it be that Buddha explains the cause of suffering as the delusion that tends to stick to one’s behaviors? The delusions which goes unnoticed and replicates into creation of “I, Me or Mine” characters should one not be ‘aware’ or willing to observe in mindfulness; are the root causes of…

नयाँ मुकुट्ले सुसज्जित बराह कार्तिक नाच शुरु, शनिवार नृसिंह अवतार

ललितपुर बि.सं . १६९७ देखि चल्दै आएको ललितपुरको ऎतिहासिक कार्तिक नाच यस वर्ष कोरोना नियन्त्रणको दृष्टिकोणलाई समेत ध्यानमा राखेर आजबाट शुरु भएको छ । भीड्भाड नियन्त्रण गर्ने गरि पाटन दरवार क्षेत्र कलाकार र सञ्चारकर्मीहरु मात्र राखेर शुक्रवार र शनिवार गरि क्रमश: बराह र नृसिंह अवतारको प्रमुख नाचले यस वर्ष पनि निरन्तरता पाएको छ । शुक्रवार बराह अवतारको प्रस्तुतिको शुभारम्भको अवसरमा ललितपुर महानगरपालिका वडा १६ का तर्फबाट नाचको दिर्घकालिन निरन्तरताको कामना गर्दै वडाध्यक्ष निर्मल रत्न शाक्यले नवनिर्मित चाँदीको मुकुट हस्तान्तरण गरेका छन । यस सँगै वडाध्यक्ष्य शाक्यले गत वर्ष आफुले ब्यक्त…

शंखधर उद्यानको शोभा बढाउन २ इतिहास पुरुषका शालिक अनावरण

ने.सं. ११४१ मंसीर ६, काठमाडौँ । ११४१ वर्ष अगाडी लिच्छविकालका राघवदेवका राज्यकालमा स्थापित नेपाल सम्वतका प्रणेता मानिने राष्ट्रिय बिभूती शंखधर साख्वा र मानवाधिकारकर्मी एवं भाषा र जनजाति आन्दोलनका अगुवा स्वर्गीय पद्मरत्न तुलाधरज्युको पुर्ण कदका दुइ शालिकहरुको आज अनावरण गरिएको छ । नेपाल सम्वत सहरी विकासमन्त्री कृष्णगोपाल श्रेष्ठकाे प्रमुख आथित्यमा काठमाडौं महानगरपालिकाका प्रमुख विद्यासुन्दर शाक्यले ‘शंखधर उद्यान’ मा साख्वाः र तुलाधर दुबैको शालिक अनावरण गरेका हुन । करीब २० लाखको लगानीमा महेश तुलाधरले निर्माण गर्नुभएका ती दुई शालिकको अनावरणपछि सम्वोधन गर्दै मन्त्री श्रेष्ठले महानगरपालिकाका प्रमुख शाक्यको प्रयासमा यस्ता सकारात्मक कामको थालनी…

अमूर्त सम्पदाका जात्राहरु पुन:संचालनमा योगदान दिनेहरु सम्मानित

पाटन दरवार क्षेत्र केन्द्रीत पाया: जात्रा बिशेष पुस्तक लोकार्पित पाटन दरवार क्षेत्र केन्द्रीत अमूर्त सम्पदाहरुको महत्व तथा बिभिन्न कारण बन्द हुन पुगेका पायः (खड्ग) जात्रा र नव दुर्गा (गःथुँ प्यांख) नाच सञ्चालनका लागि उल्लेखनीय भूमिका निर्वाह गर्ने तीन जना पत्रकारलाई सम्मान गरिएको छ । यल सांस्कृतिक पर्व संरक्षण समितिले आईतबार एक समारोहको आयोजना गरी सो सम्मान गरेको हो । सम्मानित हुने पत्रकारहरूमा क्रमशः सुनील महर्जन, प्रशान्त माली र राजेश बज्राचार्य रहेका छन । महर्जन नेवाःपत्रकार राष्ट्रिय दबूका केन्द्रीय महासचिव, माली पत्रकार राष्ट्रिय दबू ललितपुर शाखाका उपाध्यक्ष र बज्राचार्य शाखाका पूर्व…

तिहारमा भैलो खेल्न पठाउने बलिराजा को थिए?

मनोज घर्तीमगर साँच्चै को थिए बलि राजा ? कुन मुलुकका  हुन ? अनि के संङ्कट पर्यो ? नेपालमा गणतन्त्र घोषणा हुँदा राजा ज्ञानेन्द्रलाई आपत परेको बेला सिंह दरबार छाडेर नागार्जुन बास माग्ने अवस्था जस्तै भएको थियो तिनलाई ? कुन जुगका थिए ती ? कि जहिले पनि तिनले पठाको भनेर पैसा मागिन्छ ? हरेक तिहारमा यस्ता प्रश्न सबैका मनमा उठ्नु स्वभाविक नै हो । यसको उत्तर पाउन त्यति सजिलो छैन । बलिहाङ ( मगर भाषामा हागंको अर्थ राजा हुन्छ ) सम्मानमा तिहारको देउसी, भैलो सुरु भएको हो । इशाको चौधौं शताब्दीतिर…

चित्लांगको कार्तिक नाच र स्वच्छन्द भैरव जात्राको अवस्था

चित्लाङ माझ गाउँमा प्रत्येक वर्ष दशैं लगत्तै कोजाग्रत पूर्णिमादेखिं ३ दिन सम्म मनाइने स्वछन्द भैरव जात्रासँगै ललितपुरबाट सारिएको आंशिक कार्तिक नाचबारे अध्यक्ष रामकृष्ण बलामीसँगको नेपालभाषामा गरिएको कुराकानी । बलामीका अनुसार पाटनमा २७ दिनसम्म हुने कार्तिक नाचका केही अंशहरु मल्लकालमै विधिपूर्वक प्रदर्शनकालागि चित्लांगमा सारिएको हो । कोजाग्रत पूर्णिमादेखि ३ दिनसम्म नचाईने गणेश, बराह, भैरव, महालक्ष्मी र कुमारीको देवनाच भने पाटन भन्दा बेग्लै देखिन्छन । तीन दिनसम्म सञ्चालन हुने अन्य नाट्य प्रस्तुतिहरुमा पनि नेपालभाषा, मैथिली, हिन्दी र खसभाषाको मिश्रण रहनाले सबै प्रकारका समुदायलाई तत्कालिन परिवेशका सन्देशमूलक मनोरञ्जन प्राप्त हुने बलामीको भनाई छ…

नेवारहरुले पूजा गर्ने लक्ष्मी

“नेवा: तयसं पूज्याइम्ह झिंखुम्ह लछमी द्य: ।नेवारहरुले पूजा गर्ने सोह्र लक्ष्मी देवता ।” – सुनिल उलक, पोखरा आखिर धन के हो ? यसको मापन कसरी गर्ने कसरी को कति सम्पन्न भनेर गर्ने कुनै बेला धनको रुपमा कागजी नोट तथा सिक्काको प्रचलन थिएन । तर त्यो समय कुनै वस्तुलाई सतहीको माध्यम बनाउँथे । त्यो वस्तुको संग्रह सकेसम्म धेरै गर्दथे । आज पनि हामी त्यहि नै गर्दैछौ । वास्तवमा पैसा भनेको सम्पति होइन तर यो सतहीको माध्यम हो । तपाइसंग भएको पैसा बोकेर बजारबाट तपाइलाई आबश्यक कुरा सतही गरेर ल्याउनु हुन्छ ।…

अष्टसहाश्रिका प्रज्ञापारमिता र जिर्णोद्धार वंशावलीको महत्व

– राजेश बज्राचार्यअसोज २२ बिहिवार ऐतिहासिक पृष्ठभूमी बुद्ध उपदेशहरु र उनका बौद्धिक दर्शनलाई लिपिवद्ध गरिएका ग्रन्थहरुमध्ये प्रज्ञापारमितालाई प्रमुख मानिन्छ । बुद्धत्व प्राप्ति पश्चात बुद्धले दिनुभएको दोश्रो उपदेशका रुपमा पनि प्रज्ञापारमितालाई लिने गरिन्छ । बुद्ध दर्शनमा रहेको चार आर्य सत्यलाई बुझ्न र आर्य अष्टांगिक मार्गतर्फ बोधिसत्वहरुलाई दोहोर्याउन निकै उपयोगी पाइएकाले श्रुति परम्पराबाट लेखनको विकाससँगै यसलाई ग्रन्थको रुप दिन थालिएको मान्न सकिन्छ । बुद्ध महापरिनिर्वाणको करीव ४ शताब्दिपछि शुरु भएको महायानी बुद्ध धर्म परम्परामा रहेका महत्वूर्ण नवग्रन्थ मध्ये पनि प्रमुख दर्शनका रुपमा प्रज्ञापारमिता रहेको पाइन्छ । अनात्माबोध सम्बन्धमा महत्वपूर्ण उपदेश रहको मानिने…

सम्पदा पुननिर्माण विवाद – मेयरको अभिव्यक्तिले सम्पदाप्रेमी अपमानित

२०७७ असोज ८, थिमी । मध्यपुर थिमिका मेयर मदनसुन्दर श्रेष्ठले “हिति दुने फल्चा पिने“ सम्पदा पुनर्निर्माणका सन्दर्भमा गत असोज ७ गते मध्यपुर नगरपालिका वडा नं. २ अवस्थित निर्माणाधीन ढुंगेधाराको अनुगमनका क्रममा नमस्ते ख्वप टिभीमा दिएको अभिव्यक्तिले अभियन्ताहरु थप असन्तुष्ट बनेका छन । उक्त अभिव्यक्तिमा मेयर श्रेष्ठले कानूनको अवज्ञाकासाथै सम्पदा संरक्षण ऐन बिरुद्ध कार्य गरेको प्रति आवाज उठाएका सम्पदाप्रेमीहरुलाई परिचालित समूहको संज्ञा दिएर अपमानित तुलाएकोमा अभियन्ताहरुले बिरोध जनाएका छन । बिहिबार बिहान मौसमी प्रतिकुलता बावजूद “हिति दुने फल्चा पिने“ निर्माणस्थलमै पत्रकार सम्मलेन गर्दै अभियन्ताहरुले मेयरको अभिव्यक्ति झूटो रहेको दावी गरे ।…

बुंगद्यःको भव्य स्वागत

भाद्र २९, सोमवार । सहकालका देवता करुणामय बुंगद्य: (रातो मछिन्द्रनाथ)लाई बुंगमतीमा भव्य स्वागत गरिएको छ। सम्भवत: दुईवटा मन्दिरमा रहने एउटै देवता संसारमै छैन होला । सताब्दियौं पुरानो जीवन्त इतिहास बोकेका यी सहकालका देवता लगभग ६ महिना पाटनको मन्दिरमा र शरद्काल सहित बाँकी समय बुंगमतिको मंदिरमा वास गर्दछन । बर्षेनी जावलाखेलमा राष्ट्रप्रमुखको उपस्थितिमा भोटो प्रदर्शन सकिने बित्तिकै समापन हुने बुंगद्यःलाई बुंगमतिमा फर्काइन्छ। यसपटक भने कोभिड महामारीका कारण अनिर्णयको बन्दी र १८ गतेको घटना पश्चात पुल्चोकमा सांकेतिक रूपमा टुंगाईएको रथयात्रा अनि इतिहासमै पहिलो पटक भोटोजात्रा पनि राष्ट्रप्रमुखको सहभागिता बिना नै समापन गराइएको…